Przy drukowaniu rysunków technicznych liczy się znacznie więcej niż wybór formatu A0 lub A1. Projekt może wyglądać prawidłowo na monitorze, a po wydrukowaniu mieć zmienioną skalę, zbyt cienkie linie, nieczytelne opisy albo uciętą część ramki. Problem często nie wynika z samego plotera, lecz z ustawień zastosowanych podczas eksportowania i drukowania pliku.
Szczególnie ważne jest rozróżnienie dwóch rzeczy: skali samego rysunku, np. 1:50 lub 1:100, oraz skali wydruku arkusza. Jeżeli prawidłowo przygotowany plik PDF zostanie automatycznie zmniejszony przez funkcję „dopasuj do strony”, wartości wpisane w tabliczce pozostaną takie same, ale rzeczywisty wydruk nie będzie już odpowiadał deklarowanej skali.
Dlatego przed wykonaniem całego kompletu dokumentacji warto sprawdzić format strony, skalę wydruku, grubości linii, wielkość tekstu oraz sposób przygotowania PDF.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie wymiary mają arkusze A0 i A1,
- czym różni się skala rysunku od skali wydruku,
- dlaczego należy uważać na opcję „dopasuj do strony”,
- jak przygotować PDF do druku technicznego,
- jak dobrać grubości linii, żeby nie zniknęły na wydruku,
- jak zadbać o czytelność wymiarów, symboli i opisów,
- kiedy warto wydrukować arkusz próbny,
- jakie błędy najczęściej pojawiają się przy drukowaniu dokumentacji CAD.
A0 i A1 – jakie wymiary powinien mieć arkusz?
A0 i A1 należą do standardowej serii formatów A. Ich rzeczywiste wymiary wynoszą:
- A0 – 841 × 1189 mm,
- A1 – 594 × 841 mm.
A1 powstaje przez podzielenie arkusza A0 na pół. Dzięki zachowaniu tych samych proporcji możliwe jest wygodne zmniejszanie i powiększanie dokumentacji pomiędzy kolejnymi formatami. Nie oznacza to jednak, że skala rysunku pozostanie wtedy niezmieniona.
Przed wysłaniem projektu do drukarni warto więc otworzyć właściwości dokumentu PDF i sprawdzić, jaki format strony został w nim rzeczywiście zapisany. Samo wpisanie „A0” w nazwie pliku nie daje pewności, że dokument ma 841 × 1189 mm.
Może się zdarzyć, że projekt wygląda jak A0, ale PDF został zapisany na niestandardowym arkuszu albo zawartość została już wcześniej przeskalowana.
Skala rysunku i skala wydruku to dwie różne rzeczy
To jedna z najważniejszych zasad przy drukowaniu projektów technicznych.
Rzut budynku może być przygotowany przykładowo w skali:
- 1:20,
- 1:50,
- 1:100,
- 1:200,
- 1:500.
Skala 1:100 oznacza, że 1 cm na prawidłowo wydrukowanym rysunku odpowiada 100 cm w rzeczywistości. Jeżeli jednak podczas drukowania cały arkusz zostanie dodatkowo zmniejszony, ta zależność przestaje być prawdziwa.
Załóżmy, że projekt przygotowano na arkuszu A0 w skali 1:100. Jeśli zamiast na A0 zostanie automatycznie dopasowany do A1, jego wymiary liniowe zmniejszą się do około 70,7% pierwotnej wielkości. Informacja „1:100” nadal będzie widoczna w tabliczce, ale fizyczny wydruk będzie odpowiadał w przybliżeniu skali 1:141.
To szczególnie niebezpieczne, gdy ktoś później wykonuje pomiary bezpośrednio z papierowego rysunku.
Kiedy ustawić druk 100%?
Jeżeli otrzymany PDF został przygotowany w docelowym formacie i jego skala ma zostać zachowana, należy drukować go w rzeczywistym rozmiarze, czyli 100%, bez automatycznego dopasowania zawartości do arkusza.
Przykład:
- PDF ma format A1,
- projekt zapisano w skali 1:50,
- drukujemy na arkuszu A1,
- ustawiamy rozmiar rzeczywisty / 100%.
W takiej sytuacji geometria projektu powinna zostać odwzorowana zgodnie z przygotowanym plikiem.
Uważaj na funkcję „dopasuj do strony”
Funkcje takie jak:
- „Dopasuj”,
- „Fit to page”,
- „Zmniejsz zbyt duże strony”,
- „Dopasuj do obszaru drukowania”
są wygodne przy drukowaniu zwykłych dokumentów biurowych. W przypadku rysunków technicznych mogą jednak zmienić skalę.
Program może przykładowo uznać, że część projektu znajduje się zbyt blisko krawędzi i pomniejszyć cały arkusz do 96%, 97% albo 98%. Różnica wizualnie może być niemal niezauważalna, ale przy wykonywaniu pomiarów z wydruku zaczyna mieć znaczenie.
Jeżeli dokument ma być drukowany w skali, najlepiej sprawdzić:
- rzeczywisty format strony PDF,
- docelowy format papieru,
- orientację arkusza,
- ustawienie skali 100%,
- podgląd wydruku przed rozpoczęciem pracy.
Nie należy także ignorować komunikatów programu o niedopasowaniu rozmiaru papieru.
Najbezpieczniejszy format do druku rysunków technicznych – PDF
Pliki DWG i DXF są świetne do projektowania i edycji, ale podczas przekazywania dokumentacji do druku mogą wymagać dodatkowych ustawień. Znaczenie mają między innymi style wydruku, warstwy, zewnętrzne odnośniki oraz dostępność użytych czcionek.
Dlatego do finalnego druku bardzo często przygotowuje się PDF wygenerowany bezpośrednio z programu projektowego. Pozwala on znacznie dokładniej kontrolować końcowy wygląd arkusza. W praktyce drukarni technicznych PDF jest również najczęściej rekomendowanym formatem do przekazywania gotowej dokumentacji.
Przed wysłaniem warto sprawdzić, czy:
- PDF ma właściwy format A0 lub A1,
- zachowana została właściwa skala,
- czcionki wyświetlają się prawidłowo,
- wszystkie potrzebne warstwy są widoczne,
- kreskowania nie zasłaniają opisów,
- linie mają właściwe grubości,
- nie brakuje symboli ani odnośników,
- tabliczka rysunkowa jest kompletna,
- żadna część projektu nie została ucięta.
Najlepiej oceniać finalny PDF, a nie tylko plik DWG widoczny w programie CAD.
Jak ustawić grubości linii w rysunku technicznym?
Dobrze przygotowany rysunek nie powinien wyglądać jak zbiór identycznych kresek. Różnice grubości pomagają oddzielić od siebie elementy konstrukcyjne, linie wymiarowe, osie, przekroje, wyposażenie czy elementy znajdujące się w tle.
W znormalizowanych szeregach stosowane są m.in. grubości takie jak 0,13; 0,18; 0,25; 0,35; 0,5 czy 0,7 mm. Konkretne wartości oraz sposób ich wykorzystania zależą od rodzaju dokumentacji i przyjętego standardu.
W praktycznym projekcie można spotkać przykładowo:
- bardzo cienkie linie pomocnicze i kreskowania,
- cieńsze linie wymiarowe,
- średnie linie dla podstawowych elementów,
- grubsze linie przekrojów lub najważniejszych konturów.
Najważniejsza jest hierarchia informacji. Osoba oglądająca arkusz powinna od razu rozróżnić główną geometrię projektu od linii pomocniczych.
Dlaczego cienkie linie czasem znikają?
Linia widoczna na monitorze może być prawie niewidoczna na papierze. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy jest jednocześnie:
- bardzo cienka,
- wydrukowana jasnym kolorem lub szarością,
- częścią rozbudowanego kreskowania,
- umieszczona w miejscu zawierającym wiele innych elementów.
Jeżeli projekt ma być drukowany czarno-biało, warto sprawdzić także sposób konwersji kolorów. Jasnożółta czy jasnoszara linia może wyglądać dobrze na ekranie, ale po konwersji stać się praktycznie niewidoczna.
CTB i STB – dlaczego mają znaczenie przy plikach CAD?
W AutoCADzie wygląd linii na wydruku może być kontrolowany między innymi za pomocą tabel stylów wydruku CTB lub STB. To właśnie tam mogą być zapisane informacje dotyczące sposobu odwzorowania poszczególnych kolorów i stylów.
Jeżeli do drukarni trafia wyłącznie otwarty plik DWG bez potrzebnych ustawień, projekt może wyglądać inaczej niż na komputerze autora.
Może zmienić się:
- grubość linii,
- sposób odwzorowania kolorów,
- kontrast,
- widoczność wybranych elementów.
Dlatego, jeśli przekazywany jest DWG, należy upewnić się, że wraz z nim dostępne są wszystkie potrzebne style, czcionki i odnośniki. Alternatywą jest wcześniejsze przygotowanie zatwierdzonego PDF, w którym wygląd arkusza został już określony.
Jak zadbać o czytelność opisów i wymiarów?
Duży arkusz nie oznacza automatycznie czytelnego rysunku. Na A0 można umieścić ogromną liczbę elementów, ale przy zbyt małych opisach projekt nadal będzie trudny w użytkowaniu.
W dokumentacji technicznej stosuje się znormalizowane wysokości pisma, m.in. 2,5; 3,5; 5; 7 i 10 mm. Jednym z podstawowych założeń norm dotyczących pisma technicznego jest zachowanie jego czytelności.
W praktyce przed drukiem należy zwrócić uwagę przede wszystkim na:
- numery wymiarów,
- oznaczenia osi,
- poziomy i rzędne,
- opisy pomieszczeń,
- średnice i symbole instalacyjne,
- oznaczenia materiałów,
- legendy,
- uwagi techniczne,
- numery detali i przekrojów.
Tekst powinien być oceniany w docelowym rozmiarze wydruku, a nie przy powiększeniu PDF do 200% na monitorze.
To częsty błąd: projektant przybliża fragment rysunku na dużym ekranie, dzięki czemu wszystko wydaje się czytelne. Po wydrukowaniu okazuje się, że część opisów ma zaledwie kilka milimetrów wysokości i trudno odczytać ją podczas pracy na budowie.
Druk czarno-biały czy kolorowy?
Wiele rysunków architektonicznych, konstrukcyjnych i wykonawczych można bez problemu drukować w czerni. Jeżeli jednak kolor pełni funkcję informacyjną, automatyczna konwersja do skali szarości może utrudnić odczyt dokumentu.
Kolor przydaje się szczególnie przy:
- schematach instalacyjnych,
- planach zagospodarowania,
- mapach,
- rysunkach koordynacyjnych,
- dokumentacji zawierającej wiele nakładających się branż,
- planszach prezentacyjnych.
Jeżeli kilka instalacji rozróżniono wyłącznie kolorem, po wydrukowaniu wszystkiego na czarno mogą wyglądać niemal identycznie. W takiej sytuacji warto wykonać próbę albo sprawdzić wcześniej podgląd w skali szarości.
Czy do rysunków A0 i A1 potrzebny jest gruby papier?
Nie. Do typowej dokumentacji roboczej bardzo często wystarcza standardowy papier 80 g. Jest lekki, łatwo go składać i wygodnie przechowywać w większych kompletach. Sam grubszy papier nie poprawi błędnej skali ani nie sprawi, że źle przygotowane linie staną się czytelniejsze.
Papier o większej gramaturze warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy arkusz:
- będzie często prezentowany,
- zawiera wizualizacje lub fotografie,
- ma być eksponowany,
- powinien być sztywniejszy,
- zawiera duże powierzchnie kolorystyczne.
Przy roboczych rzutach, przekrojach i schematach ważniejsze od gramatury są prawidłowe ustawienia projektu i jakość druku.
Jak sprawdzić skalę po wydrukowaniu?
Przy ważnej dokumentacji dobrze jest umieścić na rysunku element kontrolny o znanym wymiarze albo po wydrukowaniu zmierzyć fragment, którego rzeczywisty wymiar można łatwo przeliczyć.
Przykładowo w skali 1:100 odcinek odpowiadający 10 m w rzeczywistości powinien mieć na wydruku 10 cm.
Jeżeli zamiast 100 mm otrzymamy 97 mm, oznacza to, że po drodze pojawiło się dodatkowe skalowanie.
Jeszcze wygodniejszym rozwiązaniem jest stosowana w wielu opracowaniach podziałka liniowa. Jeżeli arkusz zostanie przypadkowo pomniejszony, podziałka zmniejszy się razem z nim i pozwoli szybko zauważyć różnicę.
Wydruk próbny może oszczędzić cały komplet
Jeżeli dokumentacja zawiera kilkanaście lub kilkadziesiąt arkuszy A0 i A1, wykonanie całego kompletu bez wcześniejszej kontroli może być kosztownym błędem.
Warto najpierw wydrukować jeden z bardziej wymagających arkuszy – najlepiej taki, który zawiera:
- cienkie linie,
- dużo opisów,
- kreskowanie,
- różne grubości konturów,
- elementy kolorowe,
- szczegółowe oznaczenia.
Na próbce można sprawdzić skalę, kontrast, czytelność tekstu i wygląd linii. Jeżeli wszystko jest prawidłowe, pozostałe arkusze można drukować przy tych samych ustawieniach.
Najczęstsze błędy przy drukowaniu rysunków A0 i A1
Problemy z dokumentacją techniczną często wynikają z kilku powtarzających się sytuacji.
Automatyczne dopasowanie projektu do papieru
Program pomniejsza projekt, żeby zmieścić go w obszarze drukowania. Arkusz wygląda poprawnie, ale skala przestaje się zgadzać.
Druk A0 na A1 bez uwzględnienia zmiany skali
Zmniejszenie formatu powoduje również zmniejszenie całej zawartości. Skala wpisana w tabliczce nie aktualizuje się automatycznie.
Wysyłanie samego DWG bez dodatkowych plików
Brak czcionek, XREF-ów albo stylów CTB/STB może spowodować zmianę wyglądu projektu.
Zbyt cienkie lub jasne linie
Na monitorze są widoczne, natomiast po wydrukowaniu zlewają się z tłem albo całkowicie znikają.
Zbyt małe opisy
Projekt jest wygodny do oglądania po powiększeniu na komputerze, ale tekst okazuje się trudny do odczytania w rzeczywistym formacie.
Brak kontroli finalnego PDF
Błąd może pojawić się już podczas eksportu. Dlatego przed wysłaniem dokumentu warto otworzyć wygenerowany PDF i dokładnie go przejrzeć.
Checklista przed wysłaniem rysunku A0 lub A1 do druku
Przed zleceniem wydruku sprawdź:
- format PDF – A0 czy A1,
- skalę rysunku – np. 1:50 lub 1:100,
- skalę wydruku – zazwyczaj 100% dla prawidłowo przygotowanego arkusza,
- orientację strony,
- grubości linii,
- widoczność cienkich elementów,
- czytelność tekstu i wymiarów,
- poprawność czcionek,
- kreskowania i wypełnienia,
- kolory lub sposób konwersji do czerni,
- tabliczkę rysunkową,
- kompletność wszystkich arkuszy.
Jeżeli którykolwiek z tych elementów budzi wątpliwości, lepiej sprawdzić go przed drukiem całego kompletu.
Jak uzyskać czytelny wydruk techniczny A0 lub A1?
Dobry wydruk techniczny powinien być wiernym odwzorowaniem projektu, a nie jedynie dużą kopią tego, co widać na ekranie. Najważniejsze jest zachowanie właściwego formatu arkusza, drukowanie bez przypadkowego skalowania oraz kontrola linii, opisów i czcionek.
Najbezpieczniej przekazać do druku sprawdzony PDF przygotowany w docelowym formacie. Przy większych kompletach dokumentacji warto dodatkowo wykonać wydruk próbny i sprawdzić jeden z wymiarów bezpośrednio na papierze.
W Xero Wola możesz wydrukować rysunki techniczne w dużych formatach, w tym A0 i A1. Jeżeli dokumentacja ma być później przechowywana w teczce lub oprawiona, wydrukowane arkusze można również odpowiednio przygotować i złożyć do wygodnego formatu.
FAQ – druk rysunków technicznych A0 i A1
Czy rysunki techniczne A0 i A1 powinny być drukowane w skali 100%?
Tak, jeśli plik PDF został przygotowany w docelowym formacie i ma zachować skalę projektu. W takim przypadku podczas drukowania należy wybrać rzeczywisty rozmiar dokumentu, czyli 100%, bez automatycznego dopasowywania zawartości do strony.
Czy można wydrukować projekt A0 na papierze A1?
Można, ale trzeba pamiętać, że cały rysunek zostanie zmniejszony. Arkusz A1 ma liniowo około 70,7% wymiarów A0, dlatego zmieni się również rzeczywista skala projektu. Nie należy wtedy wykonywać pomiarów według skali wpisanej pierwotnie w tabliczce.
Jaki format pliku najlepiej nadaje się do druku rysunków technicznych?
Najwygodniejszym formatem do finalnego druku jest zwykle PDF przygotowany bezpośrednio z programu CAD. Pozwala zachować układ arkusza, czcionki, grubości linii oraz skalę bez konieczności odtwarzania ustawień projektu na innym komputerze.
Dlaczego cienkie linie są słabo widoczne po wydrukowaniu?
Powodem może być zbyt mała grubość linii, niski kontrast, jasny kolor albo sposób konwersji projektu do druku czarno-białego. Problem warto wychwycić na podglądzie PDF lub wydruku próbnym przed wykonaniem całego kompletu dokumentacji.
Jak sprawdzić, czy wydruk rysunku technicznego zachował skalę?
Najprościej zmierzyć na papierze odcinek o znanej długości. Przykładowo w skali 1:100 element o długości 10 m powinien mieć na wydruku 10 cm. Dobrym rozwiązaniem jest również umieszczenie na projekcie podziałki liniowej.
Czy do rysunków technicznych A0 i A1 wystarczy papier 80 g?
Tak. Papier 80 g jest często stosowany do dokumentacji projektowej, roboczych rzutów, przekrojów i schematów. Większa gramatura sprawdzi się przede wszystkim przy planszach prezentacyjnych, materiałach często używanych albo wydrukach zawierających dużą ilość koloru.
Potrzebujesz wydruku rysunków technicznych A0 lub A1?
Prześlij gotowy plik, a przygotujemy wydruk dokumentacji technicznej w odpowiednim formacie. Możemy zrealizować pojedyncze arkusze lub większe komplety projektów, z zachowaniem czytelności linii, opisów i właściwej skali wydruku. W razie potrzeby dokumentację możemy również złożyć do wygodnego formatu.
XERO WOLA
ul. Jana Olbrachta 11
01-111 Warszawa
tel. 512 513 456
e-mail biuro@xerowola.pl